Mahalle muhtarlığı, Türk idari sisteminin en köklü, halka en yakın ve doğrudan temas eden kurumlarının başında gelir. Yerel demokrasinin ilk basamağını oluşturan muhtarlar; devlet ile vatandaş arasında bir köprü vazifesi görerek mahallenin huzuru, refahı ve ortak ihtiyaçlarının giderilmesi için gece gündüz demeden çalışırlar.
Doğu Karadeniz’in incisi Trabzon’un, dağları, yaylaları ve denize nazır coğrafyasıyla öne çıkan Beşikdüzü ilçesi, bu dinamik yapıyı en net görebileceğimiz yerlerden biridir. Beşikdüzü’nün hem sahil kesiminde yer alan merkez mahalleleri hem de yüksek rakımlı kırsal mahalleleri, muhtarların özverili çalışmalarıyla ayakta durmaktadır.
Bu makalede, Beşikdüzü ilçesi mahalle muhtarlarının mevcut durumunu, karşılaştıkları temel sorunları ve mahallelerine sağladıkları faydalı hizmetleri ele alacağız.
1. Beşikdüzü Mahalle Muhtarlarının Mevcut Durumu ve Yapısı
Beşikdüzü; hem merkez yerleşimi hem de kırsal (köy statüsünden mahalle statüsüne geçen) yerleşimleri ile geniş bir coğrafi alana yayılmıştır. İlçede görev yapan muhtarlar, dar ve engebeli coğrafi koşulların getirdiği zorluklara rağmen görevlerini sürdürmektedir.
Demokratik Temsil: Muhtarlar, mahalle sakinlerinin oylarıyla seçilen, siyasi partilerden bağımsız kamu görevlileridir. Beşikdüzü’nde muhtarlık müessesesi, halkın güven duyduğu ve doğrudan derdini anlatabildiği en güvenilir kapı olma özelliğini korumaktadır.
Gençleşen ve Bilinçlenen Kadro: Son yıllarda Beşikdüzü’nde görev seçilen muhtarlar arasında genç, dinamik ve dijital okuryazarlığı yüksek isimlerin sayısı artmıştır. Bu durum, resmi işlemlerin e-Devlet ve diğer dijital platformlar üzerinden daha hızlı yürütülmesini sağlamıştır.
Kurumlarla İlişkiler: Beşikdüzü Kaymakamlığı, Beşikdüzü Belediyesi, Trabzon Büyükşehir Belediyesi ve TİSKİ gibi kurumlarla koordineli çalışan muhtarlar, mahallelerinin taleplerini ilgili birimlere aktarmada aktif rol oynamaktadır.
2. Muhtarların Mahallelerine Yaptığı Faydalı İşler ve Hizmetler
Beşikdüzü muhtarları, sadece resmi evrak (ikametgah, nüfus cüzdanı talep belgesi vb.) onaylayan kişiler olmaktan öte, mahallelerinin kalkınmasında öncü birer “yerel lider” konumundadırlar. Gerçekleştirdikleri başlıca faydalı işler şunlardır:
Altyapı ve Üstyapı Takibi: Özellikle kırsal mahallelerde heyelanlar, yol bozulmaları ve su patlakları sık görülmektedir. Muhtarlar, yol bakım, asfaltlama, betonlama ve menfez yapımı gibi çalışmaların köylere ulaştırılmasında sürekli olarak belediye ve özel idare birimleriyle iletişim halindedirler.
Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma: Mahallelerindeki fakir, yardıma muhtaç, yaşlı ve kimsesiz vatandaşları tespit eden muhtarlar; kaymakamlık sosyal yardımlaşma vakıfları ve hayırseverler arasında köprü kurarak gıda, yakacak ve nakdi yardımların doğru adreslere ulaşmasını sağlarlar.
Afet ve Acil Durum Yönetimi: Karadeniz coğrafyasının kaderi olan sel, taşkın ve heyelan gibi afet anlarında ilk sahaya inenler yine muhtarlardır. Yol kapanmalarında ekiplere rehberlik eder, mahalle sakinlerinin güvenliğini sağlarlar.
Kamu Hizmetlerinin Koordinasyonu: Elektrik (Çoruh EDAŞ), su (TİSKİ) ve doğalgaz gibi temel altyapı hizmetlerinin mahalleliye ulaştırılmasında arıza ve talep bildirimlerini yöneterek sürecin hızlanmasını sağlarlar.
Kültürel ve Toplumsal Birlik: Mahalle genelindeki imece usulü çalışmaları, ortak alanların (camii, mezarlık, köy odası vb.) temizlik ve bakımını organize ederek toplumsal dayanışmayı diri tutarlar.
3. Beşikdüzü Muhtarlarının Karşılaştığı Temel Sorunlar
Özverili çalışmalarına rağmen Beşikdüzü muhtarları, hem ekonomik hem de idari açıdan pek çok zorlukla baş etmek zorunda kalmaktadır. Bu sorunlar, hizmet kalitesini ve muhtarların motivasyonunu olumsuz etkilemektedir:
Maddi Yetersizlikler ve Özlük Hakları: Muhtarların en temel şikâyetlerinin başında yetersiz gelirler gelmektedir. Birçok mahallede muhtarlık ofisi (muhtarlık evi) bulunmamakta; muhtarlar kendi imkânlarıyla veya evlerinin bir köşesinde bu hizmeti yürütmektedir. SSK/Bağ-Kur primlerinin devlet tarafından karşılanmasındaki düzenlemelere rağmen, kırsal mahallelerdeki masraflar (ulaşım, kırtasiye, telefon vb.) ödenekleri aşabilmektedir.
Coğrafi Zorluklar ve Ulaşım Maliyetleri: Beşikdüzü’nün dağlık ve dağınık yerleşim yapısı, muhtarların mahalle içindeki evleri ziyaret etmesini veya ilçe merkezindeki kurumlara gidip gelmesini zorlaştırmaktadır. Artan akaryakıt fiyatları, özellikle kırsal mahalle muhtarları için ciddi bir ekonomik yük oluşturmaktadır.
Yetki Sınırları ve Bürokratik Engeller: Vatandaşlar mahalledeki her türlü sorunu (sokak hayvanları, çevre kirliliği, imar problemleri vb.) doğrudan muhtardan çözüm bekleyerek talep etmektedir. Ancak muhtarların doğrudan icra yetkisi olmadığından, talepleri ilgili kurumlara iletmek ve sonuç alana kadar takip etmek zorunda kalmakta; bu durum bazen vatandaşla muhtar karşı karşıya gelmesine neden olabilmektedir.
Kurumlar Arası Koordinasyon Eksiklikleri: Bazen birden fazla kurumun (Belediye, Büyükşehir, Karayolları, TİSKİ) yetki alanına giren konularda sorumluluk karmaşası yaşanmakta, bu da muhtarların işini zorlaştırmaktadır.
Sonuç ve Çözüm Önerileri
Trabzon Beşikdüzü mahalle muhtarları, kısıtlı imkânlar ve zorlu coğrafi şartlar altında dahi mahallelerinin huzuru için büyük bir özveriyle çalışmaktadır. Yerel demokrasinin bu ak sakalları ve dinamik temsilcileri, hak ettikleri değeri ve desteği bulduklarında mahallelerine katacakları değer katlanarak artacaktır.
Beşikdüzü’nde muhtarlık müessesesinin daha etkin çalışabilmesi için;
Muhtarlık ofislerinin standartlaştırılması ve yaygınlaştırılması,
Kırsal mahalle muhtarlarının ulaşım ve operasyonel giderleri için desteklerin artırılması,
Kurumlar arası iletişimde muhtarların taleplerine öncelik tanınması büyük önem taşımaktadır.
Unutulmamalıdır ki; muhtarın güçlü olduğu bir mahallede, yerel yönetimler halka daha hızlı ve doğru ulaşır. Beşikdüzü’nün gelişimi ve kalkınması, sahadaki bu gizli kahramanların desteklenmesiyle doğrudan bağlantılıdır.
Beşikdüzü ilçemizin tüm mahallelerinde fedakârca görev yapan, mahallesinin derdiyle dertlenen tüm muhtarlarımıza teşekkür eder, çalışmalarında kolaylıklar dileriz.
